Przegląd Lotniczy Aviation Revue Miesięcznik o tematyce lotniczej nagrodzony Diplome d' Honneur FAI
Przygotowując materiał na temat 34. Międzynarodowego Zlotu Lotniczego Tunezji zauważyłem w otrzymanych materiałach informacyjnych oraz na mapce trasy rajdu kilka nazw geograficznych nieobcych każdemu polskiemu entuzjaście lotnictwa .
Gabès, Sfax – skąd ja pamiętam te nazwy? Po krótkiej chwili już wiem – przecież to były cele patroli lotniczych pilotów „Cyrku Skalskiego” opisywane przez Bohdana Arcta w książce „W pogoni za Luftwaffe”!
fot: NAC
Polish Fighting Team – nazywany później od nazwiska swego dowódcy „Cyrkiem Skalskiego” utworzony został na terenie Anglii 12 lutego 1943 roku. Po zakończeniu szkolenia w jednej z baz lotniczych w okolicach Liverpoolu, 27 lutego lotnicy polscy wypłynęli z Glasgow do Afryki, docierając 4 marca do Oranu, a stamtąd drogą powietrzną do bazy Hazbud w Algierii.
7 marca Zespół oficjalnie stał się Eskadrą C (dodatkową) przy 145 Dywizjonie Myśliwskim RAF wchodzącego w skład 244 Skrzydła West Desert Air Force (Lotnictwa Pustyni Zachodniej) w Tunezji. Po krótkiej aklimatyzacji, 13 marca został skierowany na pierwsze lotnisko operacyjne Bou Grara (ok. 250 km. na zachód od Tunisu) gdzie otrzymał myśliwce Supermarine Spitfire Mk. Vc Trop z szachownicami na przedniej części kadłuba i znakami ZX z numeracją 0 – 9 (później został przezbrojony w najnowszej wersji samoloty Spitfire F Mk. IXc). 16 marca piloci PFT odbyli pierwsze loty zapoznawcze nad nowym teatrem działań.
Już 20 marca 1943 roku, zaledwie w trzy dni od rozpoczęciu działań operacyjnych w Tunezji piloci eskortowali bombowce w nalocie na lotnisko Gabès, w czasie tego lotu por. (F/Lt) Eugeniusz „Dziubek” Horbaczewski, jako pierwszy z pilotów Polskiego Zespołu Myśliwskiego zaatakował nieprzyjacielski samolot nad Afryką Północną. Do niego też należy pierwsze zwycięstwo powietrzne w tej kampanii odniesione podczas lotu bojowego w dniu 28.03.1943 r., kiedy to pilotując Spitfire F Mk. IX, ZX-5 (EN267) zestrzelił niemiecki bombowiec Junkers Ju 88.
Ostatni lot bojowy w Afryce Cyrk Skalskiego wykonał 8 maja, a 12 maja przeszedł w stan nieoperacyjny. 20 maja 1943 został przebazowany na lotnisko Ben Gardane, gdzie 22 lipca 1943, nastąpiło rozwiązanie PFT z powodu zakończenia kampanii afrykańskiej.
„Cyrk Skalskiego” okazał się najlepszą eskadrą walczącą nad Afryką Północną. Mając 15 pilotów i 10 samolotów wykonał 539 samolotolotów, podczas których piloci zestrzelili 28 samolotów przeciwnika, w tym trzy zaliczone zostały, jako zestrzelenia prawdopodobne, a 9 uznano jako uszkodzone. Z tej liczby tylko 2 samoloty były bombowcami. Najlepszym myśliwcem okazał się por. Horbaczewski zaliczając 5 zestrzeleń.
1. Bou Grara – od 13.03.1943 r.
2. La Fauconnerie – od 11.04.1943 r.
3. Goubrine – od 15.04.1943 r.
4. Hergla – od 6.05.1943 r.
5. Ben Gardane – od 20.05.1943 r.
Trasa tegorocznego 34. Międzynarodowego Zlotu Lotniczego Tunezji przebiega niemal w całości nad terenami działań PFT w czasie kampanii tunezyjskiej, a jej punkty zwrotne i lotniska etapowe położone są niezbyt daleko od miejsc, z których startowali przed osiemdziesięcioma laty do lotów bojowych polscy piloci.
Jeśli miałbym doradzać wybór miejsca tegorocznego lotniczego wypoczynku to wypad do Tunezji w roku jubileuszu powstania PFT umieściłbym na samym początku listy propozycji.
